Werken met een narcist kan uitdagend zijn. Narcistische collega’s of bazen vertonen vaak gedrag dat gericht is op dominantie, manipulatie en controle. Dit kan zorgen voor een onveilige werkomgeving, waar samenwerking, productiviteit en werkplezier onder druk staan. Het is belangrijk om effectieve coping-strategieën te ontwikkelen om hiermee om te gaan en je welzijn te beschermen. In dit blogartikel bespreken we wat narcisme op de werkvloer inhoudt, de uitdagingen die ermee gepaard gaan, en welke strategieën je kunt toepassen om het omgaan met een narcist effectiever te maken.

Wat is narcisme op de werkvloer?

Narcisme op de werkvloer refereert naar een patroon van gedrag waarbij individuen (collega’s, managers of subalternen) zichzelf voortdurend centraal stellen, voortdurend streven naar erkenning en bewondering, en een gebrek aan empathie tonen voor anderen. Narcistische collega’s of bazen kunnen autoritair zijn, kritiekloos en zelfingenomen, en hebben vaak een sterke drang naar macht en controle. Dit kan zich uiten in verschillende gedragingen zoals:

• Manipulatie: Ze kunnen collega’s of werknemers proberen te manipuleren om hun agenda’s te dienen, bijvoorbeeld door te dreigen met promoties, klokkenluiderschap, of beloningen.
• Egocentrisme: Ze vertonen vaak een gebrek aan empathie en hebben een overmatige behoefte aan aandacht en lof, zonder dat ze ruimte laten voor de successen en inspanningen van anderen.
• Controle: Een narcistische leidinggevende kan zijn medewerkers controleren door te micro-managen, te domineren in vergaderingen of te intimideren om zijn autoriteit te benadrukken.
• Verantwoordelijkheden ontkennen: Ze zijn vaak niet bereid om fouten te erkennen of verantwoordelijkheden te nemen, en kunnen de schuld altijd bij anderen leggen.

Uitdagingen van het omgaan met een narcist op de werkvloer

Werken met een narcist kan leiden tot aanzienlijke stress en frustratie. Hier zijn enkele van de belangrijkste uitdagingen:

1. Emotionele manipulatie: Narcistische bazen of collega’s kunnen proberen je emotioneel uit te putten door constant kritiek te leveren, te kleineren of je verantwoordelijk te houden voor hun eigen tekortkomingen. Dit kan je zelfvertrouwen ondermijnen en de werkomgeving giftig maken.
2. Conflictvermijdend gedrag: Een narcistische manager kan conflicten vermijden door bijvoorbeeld geruchten te verspreiden of collega’s te isoleren in plaats van op te komen voor rechtvaardigheid. Dit kan de werkomgeving ongemakkelijk maken en samenwerking belemmeren.
3. Belemmering van groei en ontwikkeling: Narcisten houden vaak niet van medewerkers die zich te veel profileren of hen in de schaduw stellen. Dit kan je kansen om te groeien, te leren en carrière vooruit te gaan, beperken.
4. Onbetrouwbaarheid: Omdat narcisten vaak onbetrouwbaar zijn, kunnen ze deadlines missen, afspraken niet nakomen en beloftes maken die ze niet houden. Dit creëert onzekerheid en maakt teamwork moeilijker.

Effectieve coping-strategieën

Het omgaan met een narcist op de werkvloer vereist dat je sterke coping-strategieën ontwikkelt. Hier zijn enkele effectieve benaderingen:

1. Stel duidelijke grenzen: Het is belangrijk om duidelijke grenzen te stellen in je interacties met een narcistische collega of leidinggevende. Maak duidelijk wat je wel en niet accepteert in termen van gedrag en communicatie. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat je geen ruimte geeft voor manipulatie, kritiek of controle over je taken en verantwoordelijkheden.
2. Documenteer gedrag: Houd een schriftelijke registratie bij van opvallend gedrag, interacties en communicatie met de narcist. Dit kan nuttig zijn voor jezelf om een helder beeld te krijgen van de situatie, en het kan later dienen als referentie als je verdere stappen wilt ondernemen, zoals een klacht indienen bij HR of overwegen om de situatie extern te bespreken.
3. Zoek steun: Zoek steun bij collega’s die je vertrouwt. Het delen van je ervaringen kan je helpen om perspectief te krijgen op de situatie en kan voorkomen dat je geïsoleerd raakt. In sommige gevallen kunnen collega’s ook nuttige tips en strategieën bieden om samen te werken met de narcist.
4. Focus op professionele doelen: Blijf gefocust op je eigen professionele doelen en prestaties. Probeer je werk niet te laten beïnvloeden door de negatieve houding of onrealistische verwachtingen van de narcist. Blijf professioneel, en maak gebruik van de situatie om je vaardigheden en kennis te verbeteren zonder dat je je laat meeslepen door hun gedrag.
5. Investeer in zelfzorg: De stress van het omgaan met een narcist op de werkvloer kan emotioneel belastend zijn. Zorg goed voor jezelf door tijd voor ontspanning, beweging en hobby’s te nemen. Een gezonde levensstijl helpt je om veerkrachtiger te zijn en beter om te gaan met stressvolle situaties.
6. Zoek professionele hulp: Als de situatie ernstig is en je voelt je erdoor overweldigd, kan het nuttig zijn om professionele hulp te zoeken. Een coach of een therapeut kan je helpen omgaan met de stress en emotionele belasting van een giftige werkomgeving, en je ondersteunen bij het ontwikkelen van effectieve copingstrategieën.
7. Overweeg een carrièremove: Als je ondanks al je inspanningen nog steeds niet effectief kunt samenwerken met een narcist, overweeg dan of je verdere stappen wilt ondernemen, zoals het verkennen van andere werkmogelijkheden binnen het bedrijf of het zoeken naar een nieuwe baan die beter bij je past.
8. Werk aan je zelfvertrouwen: Het kan moeilijk zijn om je zelfvertrouwen intact te houden in een werkomgeving met een narcist. Werk aan je zelfvertrouwen door je vaardigheden en prestaties te erkennen, feedback te vragen en jezelf doelen te stellen die je kunt behalen.

Conclusie

Werken met een narcist op de werkvloer kan uitdagend zijn, maar het is mogelijk om met effectieve coping-strategieën om te gaan. Door duidelijke grenzen te stellen, steun te zoeken, en jezelf goed te verzorgen, kun je een gezonde werkomgeving behouden en je eigen professionele groei bevorderen. Het is belangrijk om je eigen welzijn te prioriteren en indien nodig verdere stappen te overwegen om de best mogelijke werkomstandigheden te creëren.