Narcisme is een term die veel wordt gebruikt, maar vaak verkeerd begrepen. In gesprekken over narcisme hoor je regelmatig onjuiste aannames en halve waarheden. Dit maakt het lastig om narcisme écht te begrijpen. In deze blog bespreken we de meest voorkomende misverstanden over narcisme en leggen we uit hoe het echt zit.

Misverstand 1: Iedereen met een groot ego is een narcist

Het is een veelgehoorde uitspraak: “Hij heeft een groot ego, dus hij is een narcist.” Hoewel narcisme inderdaad draait om een overdreven gevoel van eigenwaarde, maakt een groot ego iemand niet direct een narcist. Narcisme is een complex gedragspatroon dat verder gaat dan zelfverzekerdheid of arrogantie. Het draait ook om een gebrek aan empathie, manipulatief gedrag en een diepgewortelde behoefte aan bewondering.

Misverstand 2: Narcisme is hetzelfde als zelfliefde

Mensen denken vaak dat narcisten van zichzelf houden. In werkelijkheid is dit meestal niet waar. Narcisme is vaak een verdedigingsmechanisme om diepgewortelde onzekerheid en angst te maskeren. De façade van zelfliefde is dus een manier om kwetsbaarheid te verbergen. Narcisten hebben juist vaak moeite met echte eigenwaarde en zijn afhankelijk van externe bevestiging.

Misverstand 3: Narcisme is altijd zichtbaar

Wanneer we aan narcisme denken, stellen we ons vaak een extravert persoon voor die zichzelf voortdurend op de voorgrond plaatst. Dit type narcisme noemen we openlijk narcisme. Er bestaat echter ook een verborgen vorm van narcisme, waarbij iemand juist bescheiden of zelfs slachtofferachtig overkomt. Verborgen narcisten gebruiken subtiele manipulatie en zoeken bevestiging op minder opvallende manieren.

Misverstand 4: Narcisten kunnen niet veranderen

Hoewel het moeilijk is, is verandering niet onmogelijk. Narcisme is een spectrum, en de mate waarin iemand narcistische trekken heeft, kan variëren. Iemand met milde narcistische eigenschappen kan via therapie leren om gezonder gedrag te ontwikkelen. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS) hebben echter vaak weinig motivatie om te veranderen, omdat ze hun eigen gedrag niet als probleem zien.

Misverstand 5: Narcisme komt alleen voor bij mannen

Narcisme wordt vaak geassocieerd met mannen, maar het komt ook voor bij vrouwen. Vrouwelijke narcisten vertonen soms ander gedrag dan mannelijke narcisten. Waar mannen zich vaak richten op status en macht, gebruiken vrouwen narcisme soms in de context van relaties en sociale manipulatie.

Misverstand 6: Narcisten zijn altijd succesvol

Hoewel narcisten vaak de indruk wekken dat ze succesvol en machtig zijn, is dit lang niet altijd het geval. De behoefte aan controle en bewondering kan juist destructief zijn, zowel voor de narcist zelf als voor zijn of haar omgeving. Dit kan leiden tot instabiele relaties, professionele tegenslagen en gevoelens van leegte.

Misverstand 7: Narcisten voelen geen emoties

Narcisten voelen wel degelijk emoties, maar hun emoties zijn vaak gericht op zichzelf. Ze kunnen bijvoorbeeld intense schaamte, jaloezie of woede ervaren als hun zelfbeeld wordt bedreigd. Wat ontbreekt, is het vermogen om zich in te leven in de emoties van anderen.

Misverstand 8: Narcisme is aangeboren

Hoewel er genetische factoren zijn die kunnen bijdragen aan narcisme, speelt de omgeving ook een grote rol. Narcisme ontstaat vaak door een combinatie van nature en nurture. Een onveilige jeugd, overmatige bewondering of juist strenge kritiek kan bijdragen aan de ontwikkeling van narcistische trekken.

Hoe kun je omgaan met deze misverstanden?

Het begrijpen van narcisme begint met het loslaten van stereotypes en het herkennen van de nuances. Narcisme is geen simpel label, maar een complex patroon dat varieert van mild tot ernstig. Door meer kennis te verspreiden over wat narcisme werkelijk is, kunnen we empathie ontwikkelen voor slachtoffers van narcistisch misbruik én de onderliggende pijn bij narcisten beter begrijpen.