Empathie, het vermogen om je in te leven in de gevoelens en gedachten van anderen, is een belangrijke basis voor gezonde relaties. Bij narcisten ontbreekt dit vermogen vaak of is het sterk verminderd. Dit gebrek aan empathie is een kernkenmerk van narcisme en een belangrijke oorzaak van de pijnlijke dynamiek in relaties met narcisten. Maar waarom ontbreekt empathie bij narcisten? Over dit onderwerp vind je ook meer info op de pagina over oorzaken van narcisme.

Onder dit artikel vind je mijn persoonlijke inzichten over empathie en verwijzingen naar verhalen die over het gebrek aan empathie gaan in Verstrikt.

Wat is empathie?

Empathie is het vermogen om:

1. Cognitief: De gevoelens en gedachten van anderen te begrijpen.
2. Emotioneel: Mee te voelen met de emoties van anderen.
3. Compassievol: Actief steun te bieden aan mensen in nood.

Mensen met narcistische trekken hebben vaak moeite met een of meerdere van deze vormen van empathie, wat relaties ingewikkeld maakt.

Zoek je nog verdieping over dit onderwerp en wil je meer lezen, dan raad ik de pagina op Idee aan, een psychologisch bureau.

Waarom ontbreekt empathie bij narcisten?

Het gebrek aan empathie bij narcisten kan verschillende oorzaken hebben:

1. Overlevingsmechanisme: Narcisme ontstaat vaak als een verdedigingsmechanisme tegen diepe emotionele kwetsingen. Door zich te richten op hun eigen behoeften en gevoelens, schermen narcisten zich af van de emoties van anderen.
2. Gebrek aan zelfreflectie: Narcisten hebben vaak moeite om hun eigen gedrag kritisch te bekijken en in te zien hoe dit anderen beïnvloedt.
3. Angst voor kwetsbaarheid: Door zich af te sluiten voor de emoties van anderen, vermijden narcisten het risico om zich zelf kwetsbaar te voelen.
4. Behoefte aan controle: Empathie kan worden gezien als een bedreiging voor de controle die narcisten proberen te behouden in relaties.

Hoe herken je het gebrek aan empathie?

Narcisten tonen vaak gedrag dat wijst op een gebrek aan empathie, zoals:

• Het bagatelliseren van jouw gevoelens.
• Het vermijden van emotionele gesprekken.
• Onbegrip tonen voor jouw behoeften en grenzen.
• Zichzelf centraal stellen in iedere situatie.

Wat betekent dit voor relaties?

Een relatie met een narcist kan emotioneel uitputtend zijn door het gebrek aan empathie. Het is moeilijk om een gevoel van emotionele verbinding te ervaren, wat kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid en frustratie. Dit kan op den duur schadelijk zijn voor je mentale gezondheid.

Kan empathie bij narcisten worden ontwikkeld?

Hoewel empathie in beperkte mate kan worden aangeleerd, vereist dit intensieve therapie en een oprechte wil tot verandering. Helaas ontbreekt het veel narcisten aan motivatie om hun gedrag te veranderen, omdat ze hun gebrek aan empathie vaak niet als probleem zien.

Wat narcisten vaak wel goed kunnen, Joost ook, is empathie veinzen. Ze wéten wel hoe het hoort en kunnen dat leren. Je merkt echter al snel dat het om aangeleerd gedrag gaat en de gevoelens van empathie niet echt zijn. Joost hield het nooit lang vol empathie te tonen. Hij was het “gezeur” al snel zat.

Conclusie

Het gebrek aan empathie bij narcisten is een van de meest uitdagende aspecten van relaties met hen. Het begrijpen van de oorzaken en het herkennen van de signalen kan je helpen om beter met deze dynamiek om te gaan en gezonde grenzen te stellen. Onthoud dat je niet verantwoordelijk bent voor het veranderen van een narcist, maar wel voor het beschermen van je eigen welzijn.

Joost en zijn gebrek aan empathie in Verstrikt

Tja, eigenlijk gaat mijn hele boek Verstrikt over gebrek aan empathie. Door dat gebrek is een relatie ontzettend ingewikkeld. Na een tijd had ik het gevoel in feite helemaal geen relatie te hebben. Het leek meer op overleven, proberen ruzies te vermijden en zo weinig mogelijk van mezelf te laten zien. Joost had op geen enkele manier inlevingsvermogen. Of je nou pijn had omdat je je teen had gestoten (geïrriteerde uitroep: ‘Let dan ook beter op Car, je kijkt niet goed!’), uit het ziekenhuis moest worden opgehaald na een operatie (‘Wat gaat dat allemaal langzaam Car, ik heb nog meer te doen.’) of verdrietig was om het een of ander. Geen enkel moment, helemaal nooit, kreeg ik steun, medeleven of zelfs maar een blijk van liefde. Niks.

Later, toen we al uit elkaar waren, dus na een jaar of twintig, kreeg ik meer inzichten. Joost werd ouder en ging af en toe iets mankeren. In die periode werd pijnlijk duidelijk hoe weinig hij had meegeleefd met het gezin. Hij wist zelfs niet wat een paracetamol was, waar je het kon kopen. Als hij er wel eens eentje moest innemen op doktersadvies, dan werd ik daarover geappt. ‘Car! Ik moet paracetamol nemen, ken jij dat?’ Dat mijn moeder suikerziekte had, en Parkinson, bleek hij achteraf niet te weten, terwijl ik haar jarenlang dagelijks bezocht en daarover vertelde. Ook waaraan mijn vader was overleden wist hij niet meer, en de ziekte van Ben was ook volledig langs hem heen gegaan. Onvoorstelbaar hard, soms moeilijk, maar ook heilzaam om daarin nu echt te worden bevestigd. Het maakte het gemakkelijker afscheid te nemen en vrede te hebben met mijn eigen leven. Joost is ziek!

Verhalen in Verstrikt over gebrek aan empathie zijn er genoeg. De leukste voorbeelden zijn Ziek en moe, Operatie en De geboorte van Leon.

Veel leesplezier!