Narcisme is een term die vaak gebruikt wordt, maar niet iedereen weet dat het ook een officiële stoornis kan zijn: de narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS). Deze stoornis gaat verder dan normale zelfliefde of trots. Mensen met NPS hebben ernstige problemen in hun relaties, op het werk en in hun dagelijks leven. In dit blog leggen we uit wat de symptomen zijn van NPS en hoe de diagnose wordt gesteld.

Wat is de narcistische persoonlijkheidsstoornis?

De narcistische persoonlijkheidsstoornis is een psychische aandoening waarbij iemand een overdreven gevoel van eigenwaarde heeft. Ze denken vaak dat ze beter of belangrijker zijn dan anderen en hebben een grote behoefte aan aandacht en bewondering. Tegelijkertijd kunnen ze juist heel kwetsbaar zijn voor kritiek en zich diep onzeker voelen, ook al laten ze dat niet zien.

NPS behoort tot de groep van persoonlijkheidsstoornissen uit de DSM-5. Dit is het handboek waarin psychische stoornissen zijn opgenomen en beschreven.
Dit betekent dat het gedrag en de manier van denken van een persoon diepgeworteld zijn en vaak al op jonge leeftijd beginnen. Het gedrag blijft meestal bestaan en veroorzaakt problemen in verschillende aspecten van het leven.

Symptomen van NPS

De narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft een aantal duidelijke symptomen. Hieronder vind je de belangrijkste kenmerken:

1. Overdreven gevoel van eigen belangrijkheid: Mensen met NPS vinden zichzelf vaak uniek en bijzonder. Ze geloven dat ze alleen begrepen kunnen worden door andere belangrijke of succesvolle mensen.
2. Behoefte aan bewondering: Ze zoeken constant aandacht en willen dat anderen hen bewonderen. Zonder deze aandacht voelen ze zich vaak leeg of waardeloos.
3. Gebrek aan empathie: Narcisten hebben moeite om zich in te leven in anderen. Ze zien vaak niet hoe hun gedrag anderen kan kwetsen.
4. Gevoeligheid voor kritiek: Hoewel ze aan de buitenkant zelfverzekerd lijken, kunnen ze slecht omgaan met kritiek. Ze reageren hier vaak boos of defensief op.
5. Manipulatief gedrag: Ze gebruiken anderen om hun doelen te bereiken, soms zonder rekening te houden met de gevolgen.
6. Jaloezie: Ze kunnen jaloers zijn op anderen die succes of aandacht krijgen en geloven dat zij dat zelf meer verdienen.
7. Overdrijven van prestaties: Ze praten vaak alsof ze meer bereikt hebben dan daadwerkelijk het geval is.

Niet iedereen met enkele van deze eigenschappen heeft meteen NPS. De symptomen moeten intens en aanhoudend zijn en een negatieve invloed hebben op het dagelijks leven.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose van NPS wordt gesteld door een psycholoog of psychiater. Het proces bestaat meestal uit:

1. Een uitgebreid gesprek: De professional vraagt naar het gedrag, de gevoelens en de relaties van de persoon. Ook wordt vaak gekeken naar het verleden, zoals de opvoeding en belangrijke levensgebeurtenissen.
2. Gebruik van diagnostische criteria: Psychologen en psychiaters gebruiken vaak de DSM-5, een handleiding voor het diagnosticeren van psychische stoornissen. Volgens de DSM-5 moeten er minstens vijf van de negen specifieke criteria voor NPS aanwezig zijn.
3. Uitsluiten van andere stoornissen: Soms lijken de symptomen van NPS op die van andere stoornissen, zoals borderline of antisociale persoonlijkheidsstoornis. De professional kijkt daarom goed naar de verschillen.

Waarom is een diagnose belangrijk?

Een diagnose helpt om het gedrag van iemand beter te begrijpen en om een behandelplan op te stellen. Mensen met NPS ervaren vaak veel stress, conflicten en eenzaamheid. Met de juiste begeleiding kunnen ze leren om anders met situaties om te gaan en betere relaties op te bouwen.

Behandeling van NPS

Hoewel NPS moeilijk te behandelen is, zijn er manieren om iemand te helpen. Psychotherapie, zoals cognitieve gedragstherapie, kan helpen om negatieve patronen te doorbreken en meer empathie te ontwikkelen. Soms worden ook medicijnen voorgeschreven, bijvoorbeeld om symptomen van angst of depressie te verminderen.

Het is belangrijk dat mensen met NPS openstaan voor hulp. Dit kan een uitdaging zijn, omdat ze vaak niet erkennen dat ze een probleem hebben. Toch kan een ondersteunend netwerk van vrienden, familie en professionals een groot verschil maken.

Conclusie

De narcistische persoonlijkheidsstoornis is een complexe aandoening die verder gaat dan gewone narcistische trekjes. Mensen met NPS hebben diepgaande problemen die hun dagelijks leven beïnvloeden. Door de symptomen en diagnosecriteria te begrijpen, kun je herkennen wanneer iemand mogelijk hulp nodig heeft. Met de juiste ondersteuning en therapie is het mogelijk om te werken aan een betere toekomst.

Carla over dit onderwerp

Ik ben geen psycholoog of psychiater, dus een diagnose stellen kan ik niet. Wat ik kan zeggen is dat Joost naar mijn idee zulke ‘zware’ kenmerken van narcisme heeft, dat het gaat om een persoonlijkheidsstoornis. Daarbij heeft zijn narcisme enorme impact gehad op zijn leven. Hij is steeds alles dat hij opbouwde weer kwijtgeraakt. Of het nou om bezittingen of relaties gaat. Joost heeft dan ook een hoge prijs betaald voor zijn ziekte. Anderzijds; ook dat is (maar) mijn mening. Misschien ervaart hij dat zelf heel anders. Immers, hij heeft nooit de moeite genomen om zijn problemen aan te pakken of zijn leven/houding te veranderen.