Niet alle narcisten gedragen zich hetzelfde. Terwijl sommige mensen met narcistische trekken graag in het middelpunt van de belangstelling staan, zijn anderen juist subtieler in hun gedrag. In de psychologie wordt vaak onderscheid gemaakt tussen twee hoofdtypen narcisme: openlijk en verborgen. In dit blog leggen we uit wat deze soorten narcisme inhouden en hoe je ze kunt herkennen. Binnen deze twee hoofdtypen zijn nog andere typen narcisten te onderscheiden, bijvoorbeeld de grandioze, de stille, de kwetsbare en de kwaadaardige.

Openlijk narcisme

Openlijke narcisten, ook wel grootheidsnarcisten genoemd, zijn vaak extravert, dominant en zelfverzekerd. Ze willen bewonderd worden en doen er alles aan om in de schijnwerpers te staan. Hun gedrag is meestal opvallend en makkelijk te herkennen.

Kenmerken van openlijk narcisme

1. Zoektocht naar aandacht: Openlijke narcisten proberen constant bewondering en erkenning te krijgen van anderen.
2. Overdreven zelfbeeld: Ze zien zichzelf als superieur aan anderen en geloven dat ze speciale rechten hebben.
3. Gebrek aan empathie: Openlijke narcisten hebben weinig oog voor de gevoelens en behoeften van anderen.
4. Competitief gedrag: Ze willen overal de beste in zijn en kunnen slecht omgaan met kritiek of falen.

Verborgen narcisme

Verborgen narcisten, ook wel kwetsbare narcisten genoemd, zijn minder opvallend en moeilijker te herkennen. Ze zijn vaak introverter en tonen een schijnbaar kwetsbare kant. Achter die kwetsbaarheid gaat echter eenzelfde behoefte aan bewondering schuil.

Kenmerken van verborgen narcisme

1. Overgevoeligheid voor kritiek: Verborgen narcisten zijn snel gekwetst en kunnen lang boos blijven over vermeende beledigingen.
2. Slachtofferrol: Ze stellen zich vaak op als slachtoffer om aandacht en sympathie te krijgen.
3. Indirect manipulatief gedrag: In plaats van openlijk dominant te zijn, gebruiken ze subtiele manieren om anderen te beïnvloeden.
4. Innerlijke onzekerheid: Verborgen narcisten voelen zich vaak minderwaardig, maar proberen dit te compenseren door bewondering van anderen te zoeken.

Hoe verschillen openlijk en verborgen narcisme?

Hoewel beide typen narcisme dezelfde kern hebben — een behoefte aan bewondering en een gebrek aan empathie — uiten ze zich op verschillende manieren:

Kenmerk	Openlijk narcisme	Verborgen narcisme
Extravert/introvert	Extravert	Introvert
Manier van aandacht zoeken	Openlijk, door grootheidswaanzin	Subtiel, via slachtofferrol
Reageren op kritiek	Boos, defensief	Gekwetst, teruggetrokken
Manipulatie	Direct	Indirect

Waarom is het belangrijk om het verschil te kennen?

Het herkennen van de verschillende soorten narcisme kan je helpen om beter om te gaan met mensen met narcistische trekken. Openlijke narcisten zijn vaak makkelijker te identificeren, terwijl verborgen narcisten subtieler te werk gaan en daardoor langer onder de radar blijven. Dit kan ervoor zorgen dat je pas later doorhebt dat je gemanipuleerd wordt.

Hoe ga je om met openlijke en verborgen narcisten?

1. Stel grenzen: Of het nu een openlijke of een verborgen narcist is, duidelijke grenzen helpen je om jezelf te beschermen.
2. Laat je niet manipuleren: Wees alert op zowel openlijke als subtiele manipulatie en blijf trouw aan jezelf.
3. Zoek steun: Praat met mensen die je vertrouwt of zoek professionele hulp om met de situatie om te gaan.

Conclusie

Hoewel openlijk en verborgen narcisme zich op verschillende manieren uiten, hebben ze dezelfde kern: een diepgewortelde behoefte aan bewondering en een gebrek aan empathie. Door deze verschillen te begrijpen, kun je beter omgaan met de uitdagingen die het omgaan met een narcist met zich meebrengt. Jezelf beschermen en bewust zijn van deze dynamieken is de sleutel tot gezonde relaties en persoonlijke groei.